Zwrot prowizji za kredyt — kiedy bank musi ją oddać

Prowizja za udzielenie kredytu gotówkowego wynosi zwykle od kilku do kilkunastu procent pożyczanej kwoty. Przy kredycie na 60 000 zł to nierzadko ponad 4 000 zł, pobrane z góry i często doliczone do kwoty kredytu.

W dwóch sytuacjach ta prowizja może wrócić do Ciebie — w całości albo w części. Poniżej wyjaśniamy, czym się różnią i która dotyczy Twojej umowy.

Dwie różne podstawy zwrotu

Pierwsza to proporcjonalne obniżenie kosztów przy wcześniejszej spłacie. Jeśli spłaciłeś kredyt przed terminem, bank powinien zwrócić część prowizji przypadającą na okres, o który umowa została skrócona. To uprawnienie przysługuje niezależnie od tego, czy umowa zawiera jakiekolwiek błędy.

Druga to sankcja kredytu darmowego. Tu zwrot obejmuje całą prowizję, ale warunkiem jest wykazanie, że bank naruszył obowiązki informacyjne wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim.

Te dwie drogi wykluczają się tylko pozornie. Jeśli spłaciłeś kredyt wcześniej i dodatkowo umowa zawierała błędy, warto sprawdzić obie.

Wcześniejsza spłata — ile wraca

Zwrot liczy się proporcjonalnie do skróconego okresu. Jeśli kredyt na 84 miesiące spłaciłeś po 42 miesiącach, powinna wrócić mniej więcej połowa prowizji i pozostałych kosztów przypadających na okres kredytowania.

Bank powinien rozliczyć to z urzędu, ale w praktyce często tego nie robi albo robi wybiórczo, pomijając prowizję. Warto sprawdzić, czy po wcześniejszej spłacie dostałeś jakikolwiek zwrot i w jakiej wysokości.

Dlaczego zapis o bezzwrotności prowizji bywa wadliwy

W wielu umowach znajduje się postanowienie o treści zbliżonej do: „Prowizja przygotowawcza nie podlega zwrotowi niezależnie od terminu spłaty kredytu”.

Taki zapis odbiera konsumentowi ustawowe uprawnienie, a umowa musi informować o skutkach wcześniejszej spłaty, nie zaprzeczać im. Sam w sobie bywa więc traktowany jako naruszenie obowiązku informacyjnego — a to już podstawa do sankcji kredytu darmowego, czyli zwrotu całego kosztu kredytu, nie tylko części prowizji.

Prowizja doliczona do kwoty kredytu

Osobny problem pojawia się wtedy, gdy bank nie pobrał prowizji z góry, tylko doliczył ją do kwoty kredytu i naliczał od niej odsetki. Płaciłeś wtedy odsetki od pieniędzy, których nigdy nie dostałeś do ręki.

To jeden z najczęstszych błędów w umowach kredytów gotówkowych i konsolidacyjnych. Rzutuje też na rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, bo bank liczył ją od kwoty powiększonej o prowizję — a więc liczba podana w umowie nie odpowiada faktycznemu kosztowi kredytu.

Jak sprawdzić swoją sytuację

Zacznij od kalkulatora — podajesz kwotę, datę umowy, okres i bank, a wynik pokaże szacunkowy zwrot i to, czy roczny termin na złożenie oświadczenia jeszcze biegnie.

Jeśli prowizję znasz, podaj ją w kalkulatorze. Zwiększy to dokładność wyliczenia, ale nie jest konieczne — bez niej kalkulator policzy zwrot bez prowizji, a jej wysokość kancelaria ustali z umowy.