Zmiany w sankcji kredytu darmowego: co wiemy po 3 listopada 2026 r.

Rząd zapowiada zmiany w sankcji kredytu darmowego, ale na dziś nic się dla kredytobiorców nie zmienia. 3 listopada 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości wpisało do wykazu prac projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim. Projekt ma złagodzić jednolitą sankcję i zakazać odsetek od kosztów kredytu. Rząd ma go przyjąć dopiero w drugim kwartale 2027 r., więc do tego czasu obowiązuje ustawa z 2011 r.

Poniżej opisujemy, co wiadomo, czego jeszcze nie wiadomo i co możesz zrobić już teraz.

Co się wydarzyło 3 listopada

Tego samego dnia pojawiły się dwie sprawy, które media często mylą.

Projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim (UC171). Ministerstwo Sprawiedliwości wpisało go do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Projekt ma wdrożyć dyrektywę Unii Europejskiej 2023/2225 (CCD2). W opisie powodów resort nazywa obecną sankcję kredytu darmowego „nieadekwatnym środkiem reakcji”. Pełnego tekstu projektu i oceny skutków regulacji nie opublikowano.

Zmiana w postępowaniu sądowym. Według doniesień mediów rząd zajął się tego dnia projektem nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego. Sprawy przeciwko bankom o sankcję kredytu darmowego miałyby trafiać do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania konsumenta, co ma odciążyć sądy w dużych miastach. Ta zmiana dotyczy tego, gdzie toczy się sprawa, a nie tego, czy kredytobiorca ma prawo do sankcji.

Co zapowiada Ministerstwo Sprawiedliwości

Projekt zakłada złagodzenie sankcji i jednocześnie mocniejszą ochronę w sprawie odsetek od kosztów kredytu. Tak wyglądają obecne przepisy w porównaniu z zapowiedziami z wykazu prac:

•       Sankcja za naruszenia: dziś obowiązuje jednolita sankcja kredytu darmowego. Projekt zakłada sankcje cywilne stopniowane według wagi naruszenia oraz system sankcji administracyjnych.

•       Odsetki od kosztów kredytu: dziś ustawa nie zawiera wyraźnego zakazu. Według projektu odsetki będzie można naliczać tylko od kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi.

•       Górna granica kwoty kredytu: dziś 255 550 zł. Projekt podnosi ją do 437 700 zł, a niezabezpieczone kredyty na remont mieszkania nie miałyby limitu.

•       Reklama: dziś nie ma obowiązkowego ostrzeżenia. Projekt wprowadza ostrzeżenie „Uwaga! Pożyczanie pieniędzy kosztuje”.

•       Planowany termin przyjęcia przez rząd: II kwartał 2027 r.

Projekt powołuje się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. W wyroku z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) Trybunał uznał, że bank nie może pobierać odsetek od skredytowanych kosztów kredytu. Wcześniejszy wyrok z 13 lutego 2025 r. (C-472/23) uznał jednolitą sankcję za zgodną z dyrektywą, jeśli naruszenie mogło utrudnić konsumentowi ocenę zakresu jego zobowiązania.

Co to znaczy dla Twojej umowy

Na dziś nic się nie zmienia. Wpis do wykazu prac to dopiero zapowiedź, a nie obowiązujące prawo.

•       Umowy zawarte po 18 grudnia 2011 r. sądy oceniają według obowiązującej ustawy o kredycie konsumenckim. Według komentatora serwisu Franknews wpis do wykazu nie zapowiada zmian dla spraw, które już się toczą.

•       Roczny termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji się nie zmienia. Zwykle liczy się go od spłaty ostatniej raty, a po jego upływie uprawnienie wygasa.

•       Kredyty już spłacone nadal można sprawdzić, jeśli termin jeszcze biegnie.

•       Nowe umowy zawierane w najbliższych miesiącach podlegają na razie obecnej ustawie, bo liczy się prawo obowiązujące w dniu zawarcia umowy. Jak potraktują je przyszłe przepisy przejściowe, pokażą dopiero pełny tekst projektu i prace parlamentu.

Nowa reguła o odsetkach od kosztów kredytu będzie działać na przyszłość. O tym, czy w Twojej umowie bank naruszył obowiązki informacyjne i czy sankcja ma zastosowanie, nadal decydują sądy na podstawie obecnych przepisów.

Czego jeszcze nie wiemy

Wykaz prac zawiera tylko założenia, więc najważniejsze pytania są wciąż otwarte:

•       Które naruszenia będą skutkowały utratą odsetek, a które łagodniejszą konsekwencją. Ministerstwo nie opisało jeszcze tego podziału.

•       Przepisy przejściowe: nie wiadomo, jak nowa ustawa potraktuje umowy zawarte przed jej wejściem w życie oraz sprawy w toku.

•       Termin: rząd planuje przyjąć projekt w II kwartale 2027 r. Potem czeka go Sejm, Senat, podpis prezydenta i okres przejściowy. Dyrektywa CCD2 miała być wdrożona do 20 listopada 2025 r., a jej przepisy mają być stosowane od 20 listopada 2026 r., więc Polska się spóźni.

Każda prognoza, które wady umowy „stracą” sankcję, jest na razie spekulacją. Wrócimy do tematu, gdy na stronach Rządowego Centrum Legislacji ukaże się pełny tekst projektu.

Najczęstsze pytania

Czy sankcja kredytu darmowego przestaje obowiązywać?

Nie. Obowiązuje ustawa z 2011 r., a zapowiadany projekt jest na wczesnym etapie.

Czy zmiany dotkną moją umowę?

Nie wiadomo. Zależy to od przepisów przejściowych, których jeszcze nie ma. Sprawy w toku sądy oceniają według dotychczasowych przepisów.

Czy roczny termin na oświadczenie się zmienia?

Na dziś nie. Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji składa się w ciągu roku od wykonania umowy, zwykle od spłaty ostatniej raty.

Kiedy zmiany mogą wejść w życie?

Rząd planuje przyjąć projekt w II kwartale 2027 r. Potem potrzebne są prace w Sejmie i Senacie, podpis prezydenta i okres przejściowy, więc nowe przepisy nie wejdą w życie szybko.

Czy mogę sprawdzić, czy mój kredyt się kwalifikuje?

Tak. Kalkulator obejmuje kredyty gotówkowe, ratalne i konsolidacyjne zawarte po 18 grudnia 2011 r., do kwoty 255 550 zł. Wynik jest szacunkiem, a umowę ocenia dopiero kancelaria.

Co możesz zrobić już teraz

Jeśli masz lub miałeś kredyt gotówkowy, ratalny albo konsolidacyjny zawarty po 18 grudnia 2011 r., możesz sprawdzić szacunkowy wynik w kalkulatorze sankcji kredytu darmowego. Zajmuje to około minuty i nie wymaga PESEL-u ani skanu umowy.

Po wyniku zadzwoni konsultant, żeby go omówić, a analiza umowy przez kancelarię jest bezpłatna. Wynik jest szacunkiem, a nie gwarancją ani poradą prawną.

Pilnuj też terminu: oświadczenie o skorzystaniu z sankcji można złożyć w ciągu roku od wykonania umowy, a po jego upływie uprawnienie wygasa.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan na 7 listopada 2026 r.